Stadswandeling Elburg voelt alsof je door een perfect bewaard gebleven middeleeuws decor loopt. Al bij de eerste meters valt de opvallende rechthoekige structuur op: een uniek stratenplan dat ontstond toen Elburg in de 14e eeuw na zware overstromingen volledig werd herbouwd als vestingstad. Geen organisch gegroeid centrum zoals in andere oude steden, maar een strak ontworpen vesting op de tekentafel — en dat zie je tot op de dag van vandaag terug.
Toch is Elburg allesbehalve strak of saai. De historische haven met de oude boterwerf, het imposante kloostercomplex, de stadsmuren en de karakteristieke stadspoort geven de wandeling een levendig en sfeervol karakter. De vele musea in Elburg brengen bovendien het rijke verleden van deze voormalige Hanzestad prachtig tot leven.
Een stadswandeling door Elburg is daarmee een ideale mix van historie, sfeer en verrassende ontdekkingen. Veel wandelplezier in dit bijzondere vestingstadje.
Bekijk de route op de kaart
De kaart is klikbaar: zoom in, bekijk hem fullscreen en klik op een marker voor de highlights.
Download de route (PDF & GPX)
Vind je de gratis stadswandelingen waardevol?
Trakteer mij dan op iets lekkers voor onderweg. Dat motiveert enorm! 🙂
Henk van Blijderveen
(GPS-stadswandelingen Nederland)
Alsjeblieft HenkHoogtepunten Stadswandeling Elburg
Klooster en Museum Elburg
Een monumentaal kloostercomplex waar eeuwen geschiedenis samenkomen in serene rust.
Vischpoort
De iconische stadspoort die ooit de toegang tot de Zuiderzee vormde.
Botterwerf
De plek waar traditionele Elburger botters worden gerestaureerd en het vissersverleden tastbaar wordt.
Alle highlights onderweg
Vanaf de grote, gratis parkeerplaats wandel je zo de Jufferenstraat in. Deze sfeervolle straat geeft meteen een voorproefje van wat Elburg zo bijzonder maakt. Het voormalige Agnietenklooster, tegenwoordig Museum Elburg, trekt direct de aandacht met zijn statige uitstraling. Kijk je verder de middeleeuwse straat door, dan zie je in de verte al de prachtige Vispoort opdoemen, het karakteristieke toegangspoortje van dit charmante vestingstadje. Ja, dit is de perfecte binnenkomer voor Stadswandeling Elburg.
Museum Sjoel Elburg, gevestigd in de voormalige synagoge van de stad, vertelt op een indrukwekkend persoonlijke manier het verhaal van twaalf Joodse families die vanaf de 18e eeuw in deze regio leefden. Je wandelt er door hun geschiedenis, hun dagelijks leven en hun uitdagingen. Het museum verweeft deze levensverhalen met actuele thema’s als integratie, verdraagzaamheid en de blijvende invloed van de Tweede Wereldoorlog. Daardoor voelt de geschiedenis hier niet afstandelijk, maar juist heel dichtbij en menselijk.
Op deze foto komen twee prachtige Elburgse parels samen.
Allereerst het Arent toe Boecophuis: een middeleeuws stadskasteel uit circa 1394, ooit gebouwd als residentie voor de hertog van Gelre en waarschijnlijk het allereerste stenen huis van de stad. Eeuwenlang fungeerde het als stadhuis en nog altijd is het een van de meest karakteristieke gebouwen van Elburg, met zijn imposante laatmiddeleeuwse gevel en sfeervol historisch interieur.
In dit stadskasteel vind je ook het Nationaal Orgelmuseum, het enige museum in Nederland dat volledig draait om de geschiedenis van het pijporgel. De collectie bestaat uit bespeelbare historische orgels en orgelonderdelen, van de middeleeuwen tot nu. Bezoekers kunnen hier niet alleen kijken, maar vooral ook luisteren en zo de ontwikkeling van het Nederlandse orgel echt beleven.
Tijdens Stadswandeling Elburg ontdek je historische muurwoningen: kleine huisjes die letterlijk tegen de middeleeuwse stadsmuur zijn gebouwd. Zo hoefde er geen extra buitenmuur te worden opgetrokken, wat kosten bespaarde in een tijd dat elke steen telde. Deze woningen verschenen toen de wallen hun militaire functie verloren en er binnen de compacte vesting meer woonruimte nodig was. Ooit leefden hier de armste inwoners van Elburg, vaak met grote gezinnen die onder eenvoudige en soms schrale omstandigheden moesten rondkomen.
In het Olde Regthuys aan de Vischmarkt werden in vroeger tijden rechtszaken gehouden. Op de gevel prijkt nog altijd het Latijnse motto “victrix triumphet veritas” (moge de waarheid zegevieren) samen met het jaartal 1596. Beide details herinneren op een mooie, ingetogen manier aan het rechterlijke verleden van dit bijzondere monument.
De Hoefhamer, gelegen in de Smedestraat, vroeger ook wel Smederijstraat genoemd, geldt mogelijk als de oudste smederij van Nederland. De werkplaats was al in 1621 in gebruik en ontleent haar naam aan de familie Hoefhamer, die hier tussen 1650 en 1820 als (hoef)smid actief was.
Dankzij de inzet van vrijwillige smeden komt de smederij vandaag de dag nog steeds tot leven. In de authentieke werkplaats hoor je het ritmische gehamer op het aambeeld en zie je het smidsvuur oplichten, precies zoals dat eeuwen geleden ook gebeurde.
De Vischpoort in Elburg, gebouwd in 1592, is de karakteristieke stadspoort van het vestingstadje. Op deze plek stond oorspronkelijk een verdedigingstoren, die later werd uitgebreid met een doorgang voorzien van zware eiken deuren. Bij dreiging konden deze stevig worden gesloten. Aan de havenzijde staat nog altijd het lichtbaken op het dak – een vertrouwd oriëntatiepunt voor vissers en vrachtvaarders die vroeger de haven van Elburg binnenvoeren.
Dit kleine sluisje maakte vroeger deel uit van de verdedigingswerken van Elburg. Bij dreiging gingen de sluisdeuren open en liet men water uit de Zuiderzee de verbrede en verdiepte buitengracht instromen, zodat vijanden moeilijker bij de stad konden komen. In uiterste nood kon zelfs het omliggende land onder water worden gezet om Elburg te beschermen.
De voormalige visafslag aan de haven van Elburg, geopend in 1916, vormde jarenlang het kloppende hart van de lokale visserij. Tot 1 mei 1958 werd hier dagelijks vis verhandeld, maar na de inpoldering van Oostelijk Flevoland kwam er abrupt een einde aan de bedrijvigheid. Het gebouwtje werd voor 450 gulden verkocht aan een boer in Oosterwolde, in delen op een lange wagen vervoerd en daar gebruikt als veeschuur, opslagruimte en zelfs als kippenschuur.
In 1985 stuitte historicus Willem van Norel opnieuw op de oude visafslag, wat leidde tot de aankoop door de oudheidkundige vereniging Arent thoe Boecop. Na een zorgvuldige restauratie keerde het gebouw in 1987 terug naar Elburg, waar het sindsdien dienstdoet als een klein maar sfeervol visserijmuseum.
Iconisch hoogtepunt tijdens Stadswandeling Elburg is botterwerf ‘De Hellege’. De geschiedenis gaat terug tot 1802, toen de familie Balk hier haar smederij en werf begon. Het oorspronkelijke gebouw verdween uiteindelijk, maar in 2010 werd de werf gelukkig opnieuw opgebouwd en kreeg het een nieuwe toekomst als multifunctioneel complex. Tegenwoordig is het een levend museum, compleet met werkplaatsen, een botenlift en een helling, waar zuiderzeebotters worden gerestaureerd en jongeren een leerwerkplek vinden. Een prachtige combinatie van vakmanschap, educatie, behoud van varend erfgoed en maatschappelijke betrokkenheid.
De Grote of Sint‑Nicolaaskerk in Elburg is een gotische pseudobasiliek, gewijd aan Sint‑Nicolaas, de beschermheilige van zeelieden en vissers. De kerk verrees na de stadsverplaatsing in 1396 en werd rond 1450 voltooid. Het interieur heeft door de eeuwen heen veel te verduren gehad: de beeldenstorm van 1566 en de Engelse plunderingen in 1795 lieten duidelijke sporen na. Toch zijn enkele fraaie fresco’s bewaard gebleven. De torenspits, die in 1693 door blikseminslag verloren ging, werd nooit herbouwd. Tegenwoordig vallen vooral het imposante Quellhorstorgel uit 1825 en de 17e‑eeuwse muurschilderingen op — stille getuigen van een rijk kerkelijk verleden.
De Joodse begraafplaats op de Oostwal, aangelegd rond 1763–1764, telt zo’n 109 grafstenen, waarvan de oudste uit 1768 stamt. In 1843 werd het terrein ommuurd, een muur die in 1904 opnieuw werd opgebouwd. De geschiedenis is er voelbaar: slechts de helft van de Joodse gemeenschap van Elburg overleefde de Tweede Wereldoorlog. Een plaquette herdenkt de 21 omgekomen inwoners.
Het ommuurde kerkhof, met zijn sobere stenen en vaak Hebreeuwse inscripties, bleef gelukkig bewaard en werd in 2002 zorgvuldig gerestaureerd. Vandaag is het een stille, indrukwekkende plek die herinnert aan het kwetsbare Joodse verleden van Elburg.
Mooie musea in Elburg
- Museum Elburg – Vestingmuseum in het oude klooster met verhalen over stadsgeschiedenis en archeologie.
- Nationaal Orgelmuseum – Uniek museum over de Nederlandse orgelcultuur, gevestigd in de voormalige synagoge.
- Museum Sjoel Elburg – Indrukwekkend museum over de Joodse geschiedenis van Elburg en omgeving.
- Botterwerf Elburg – Werkende werf waar historische botters worden onderhouden en gerestaureerd.
Vragen of opmerkingen?
Heb je een vraag over deze stadswandeling, mis je iets op de kaart of wil je een suggestie doorgeven? Laat het me gerust weten. Via het contactformulier kun je eenvoudig je bericht achterlaten — ik reageer altijd zo snel mogelijk.
Henk van Blijderveen
