Stadswandeling Monnickendam voert je door een klein maar bijzonder sfeervol voormalig Zuiderzeestadje, waar historie en charme op elke straathoek zichtbaar zijn. Monnickendam is intiem, authentiek en rijk aan monumenten die het verleden tastbaar maken. Tijdens deze wandeling ontdek je hoogtepunten zoals de oude Waegh en de karakteristieke Speeltoren, maar ook de vele gevelstenen die de historische pandjes sieren en het stadje een uniek, bijna museaal karakter geven. De combinatie van water, oude straatjes en ambachtelijke details maakt deze Stadswandeling Monnickendam tot een verrassend mooie ontdekkingstocht door een stadje dat veel meer te bieden heeft dan je op het eerste gezicht zou denken.
Veel wandelplezier gewenst!
Bekijk de route op de kaart
De kaart is klikbaar: zoom in, bekijk hem fullscreen en klik op een marker voor de highlights.
Download de route (PDF & GPX)
Vind je de gratis stadswandelingen zonder advertenties waardevol?
Trakteer mij dan op iets lekkers voor onderweg. Dat motiveert enorm! 🙂
Henk van Blijderveen
(GPS-stadswandelingen Nederland)
Alsjeblieft HenkHoogtepunten Stadswandeling Monnickendam
De Waegh
Het historische hart van Monnickendam, waar handel en stadsgeschiedenis samenkomen.
Speeltoren
De markante toren met carillon die al eeuwenlang het stadsbeeld bepaalt.
Haven Monnickendam
Een sfeervolle haven emet oude schepen en de typisch authentieke Zuiderzeesfeer.
Alle highlights onderweg
De Waegh ligt pal aan de haven, want zo konden de per schip aangevoerde goederen snel worden gewogen. Dat wegen gebeurde onder de overkapping en diende om eerlijke handel te bevorderen. Maar misschien was wel de belangrijkste reden dat de weegkosten Monnickendam aanzienlijke inkomsten opleverden…
Nadat vanaf 1850 het wegen steeds vaker bij de handelaren zelf werd gedaan, verloor de Waegh aan betekenis.
De multifunctionele bovenzaal van het gebouw heeft gefunctioneerd als ziekenhuis, armenopvang, herberg en vergaderzaal voor de vroedschap (een soort B&W) van Monnickendam.
Nog een leuk weetje: de armen konden in de19e eeuw ’s winters onder de overkapping gerstepap (troet) komen eten. De Monnickendammers hebben er nog steeds de dubieuze bijnaam “troeter” aan te danken.
De VVV van Monnickendam bevindt zich in een pandje met een welgevormd klokgeveltje.
Monnickendam dankt zijn naam aan monniken van het eiland Marken, die in de 12e eeuw bij de monding van veenriviertje de Leek een dam bouwden.
In 1356 kreeg Monnickendam stadsrechten. In die tijd was er, met dank aan de haven, grote welvaart.
Door concurrentie van Amsterdam, in de 15e en 16e eeuw, raakte Monnickendam als handelsstad steeds verder achterop, waarna visserij tot de voltooiing van de afsluitdijk in 1956 de voornaamste bron van inkomsten werd.
Toen de Zuiderzee IJsselmeer werd, vulden de watersporters en toeristen het gat dat de visserij achterliet.
Dit gebouw stamt al uit 1454 (het werd in 1638 na een brand gerenoveerd). Het lag toen op een eilandje en diende om lijders aan de besmettelijke pest te isoleren.
Later werd het een weeshuis waar 40 wezen waren gehuisvest. Ze leefden onder een strak, godvrezend regiem. En ze leefden ook heel krap, want soms moesten ze een bedstee met zijn vijven delen.
In 1856 werd de Stads-Burgerschool verbouwd tot “een tehuis voor oude mannen en vrouwen”. Zou je deze typering nu gebruiken dan klimt heel senioren-Nederland op de barricaden…
Daar staat tegenover dat de “De Vriendschap” wel weer een heel wat leukere benaming is voor zo’n huis, dan Avondrood of iets dergelijks…
De naam van dit bruggetje verwijst naar het Katholieke verleden van Monnickendam. Een verleden dat, door toedoen van de stellingen van reformator Maarten Luther, vrij ruw werd onderbroken.
De naam St. Jacobsbrug zal in die tijd, waarin alles wat katholiek was in de ban werd gedaan, dan ook niet op de brug hebben geprijkt.
Ik ben gek op gevelstenen. Ze vertellen in slechts één simpele, kleurige afbeelding wat over het pand. Je zou kunnen zeggen dat de pandjes met zo’n steen een visitekaartje uitdelen aan hun voorbijgangers.
Zoals de steen met een koe (links op de foto), die wordt gemolken, met daaronder de tekst “YNDE MELCKMAN”. Ik neem aan dat hier een melkboer gewoond moet hebben.
Het pand ernaast laat een zeilscheepje zien met daaronder de tekst: “CORNELES PIETERS SCHYPER ANT ROER”. Dit om aan te geven dat hier een schipper heeft gewoond.
En zo passeer je tijdens stadswandeling Monnickendam tal van gevelstenen, die ieder hun eigen stukje historie prijsgeven.
In de Speeltoren is een museum gevestigd waar je meer te weten kunt komen over de historie van Monnickendam en Waterland.
Nog even een weetje: op de hele wereld is er geen carillon te vinden dat ouder en, naar het schijnt, meer ontstemd is, dan die van de Speeltoren van Monnickendam.
Mooie musea in Monnickendam
- Waterlandsmuseum De Speeltoren – Een modern museum in de iconische toren, met verhalen over Waterland en Monnickendam.
- Museumhuis Bonck – Een prachtig gerestaureerd koopmanshuis dat het leven van vroeger laat herleven.
Vragen of opmerkingen?
Heb je een vraag over deze stadswandeling, mis je iets op de kaart of wil je een suggestie doorgeven? Laat het me gerust weten. Via het contactformulier kun je eenvoudig je bericht achterlaten — ik reageer altijd zo snel mogelijk.
Henk van Blijderveen