Stadswandeling Den Bosch laat je kennismaken met de charme van het historische en gastvrije ’s‑Hertogenbosch. Deze eeuwenoude stad ontstond toen de hertog hier een nederzetting stichtte in zijn uitgestrekte bosgebied, een plek die rond 1185 stadsrechten kreeg en uitgroeide tot het levendige Den Bosch van vandaag. Tijdens de wandeling ontdek je iconische hoogtepunten zoals de indrukwekkende Sint‑Jan, de imposante Citadel en de schilderachtige Dommel en Dieze die als waterrijke aders door de stad slingeren.
Deze Stadswandeling Den Bosch voert je langs monumenten, sfeervolle straatjes en verrassende doorkijkjes die samen het unieke karakter van deze Brabantse hoofdstad vormen. Een ideale route voor wie houdt van historie, cultuur en een stad met een warm hart.
Heel veel wandelplezier gewenst in dit prachtige stukje Brabant!
Bekijk de route op de kaart
De kaart is klikbaar: zoom in, bekijk hem fullscreen en klik op een marker voor de highlights.
Download de route (PDF & GPX)
Vind je de gratis stadswandelingen waardevol?
Trakteer mij dan op iets lekkers voor onderweg. Dat motiveert enorm! 🙂
Henk van Blijderveen
(GPS-stadswandelingen Nederland)
Alsjeblieft HenkHoogtepunten Stadswandeling Den Bosch
Dieze
Volg de schilderachtige Dieze, het kronkelende riviertje dat verborgen door de binnenstad stroomt.
Sint-Jan
Bewonder de imposante Sint‑Jan, de gotische kathedraal die het hart van Den Bosch siert.
Citadel
Ontdek de imposante Citadel, het 17e‑eeuwse verdedigingswerk dat waakt over de stad.
Alle highlights onderweg
In de middeleeuwen was het riviertje de Dommel bevaarbaar en daardoor belangrijk voor vervoer en handel in Den Bosch.
De Dommel stroomt een paar honderd meter verderop, samen met het riviertje de Aa, verder als Dieze.
Ook de Dieze heeft veel invloed gehad op de stad; het was eeuwenlang een belangrijke waterweg voor handel en scheepvaart, die met zijarmen en aftakkingen onder de naam Binnendieze deels door de stad stroomde. Het heeft de binnenstad van Den Bosch diverse karakteristieke bruggen, overkluizingen en zelfs een waterpoort opgeleverd.
Ik heb wat interessante weetjes over de Citadel voor je:
- Rond 1960 verloor de Citadel zijn militaire functie en werd het grondig gerenoveerd. De oude kazernegebouwen zijn gesloopt, terwijl het carrévormige hoofdgebouw met kelders is herbouwd.
- Dit vijf-puntige fort werd tussen 1637 en 1645 gebouwd om de stad te verdedigen tegen de Spanjaarden.
- Om de Citadel te kunnen bouwen en om vrij schootsveld te krijgen, moesten veel huizen en zelfs een kerk worden gesloopt.
- In 1789 werd op het terrein van de Citadel een Huis van Arrest voor militairen gebouwd. Later werd het een militaire gevangenis met een militaire rechtbank en een kazerne. Tijdens de Franse tijd hebben hier diverse executies plaatsgevonden.
Rond 1880 werd een van de vijf bastions afgebroken omdat deze de loop van de aan te leggen Zuid-Willemsvaart in de weg stond.
Het Kruithuis is tussen 1618 en 1620, tijdens de Tachtigjarige Oorlog aan de rand van het toenmalige Den Bosch gebouwd. Het was een van de weinige, speciaal daarvoor gebouwde kruitmagazijnen, met muren die zo’n anderhalve meter dik zijn! Oorspronkelijk lag er ook nog een gracht omheen.
De prachtige Sint Janskathedraal is het onbetwiste hoogtepunt tijdens deze Stadswandeling Den Bosch en heeft eigenlijk geen woorden nodig. Toch waag ik het erop, met een korte weetjeslijst:
Vanwege de bijzondere betekenis voor de stad, kreeg de Sint Jan in 1929 de eretitel ‘basiliek’.
De bouw heeft meer dan 150 jaar geduurd (van 1370 tot 1529).
De Sint-Jan is een prachtig voorbeeld van de gotische architectuur, met binnen en buiten maar liefst 600 beelden!
Aan de luchtbogen hangen 96 beelden, waaronder ook een moderne engel met een mobiele telefoon.
Het imposante orgel is ruim 400 jaar oud en heeft een hoogte van bijna 29 meter.
In de kathedraal is een kapel met het beroemde Mariabeeld, de Zoete Moeder van Den Bosch, waar pelgrims kaarsjes kunnen branden.
De vloer is bedekt met eeuwenoude grafstenen van voorname Bosschenaren.
De voormalige Bank van Leening in Den Bosch werd in 1842 als glasblazerij gebouwd. Vanaf 1854 diende het als pandhuis, een gebouw waar mensen die iets te verpanden hadden tijdelijk geld konden lenen. En dat lenen gebeurde doorgaans tegen torenhoge rentes…
Tijdens deze Stadswandeling Den Bosch kom je ook langs het Jheronimus Bosch Art Center, dat in de voormalige Sint-Jacobskerk is gevestigd. Het museum heeft een permanente expositie over de Bossche kunstenaar Jheronimus Bosch, die leefde van 1450 tot 1516.
In het werk van Bosch speelden surrealistische fantasiefiguren de hoofdrol. Daarmee was hij destijds een vernieuwende schilder en beeldhouwer, die veel kunstenaars door de eeuwen heen heeft geïnspireerd. Tot nu toe zelfs, want verspreid door de stad staan op zijn werk geïnspireerde kunstwerken.
Het Groot Tuighuis heeft een interessante historie.
Het werd rond 1430 gebouwd als kapel en gasthuis voor pelgrims, die onderweg waren naar Santiago de Compostela. Na 1629 werd het gebouw onteigend en diende o.a. als kerk, wagenhuis, paardenstal en militair arsenaal voor wapentuig. Aan deze laatste hoedanigheid heeft het de naam “Groot Tuighuis” te danken.
Tijdens deze Stadswandeling Den Bosch passeer je o.a. de in 1900 gebouwde Cavalerie Manege. Het diende als overdekte rijbaan voor het militaire garnizoen en de cavalerie en is een mooi voorbeeld van de militaire architectuur uit die tijd
In de 12e en 13e kreeg Den Bosch vestingwerken: er werd een stadsmuur aangelegd en een singel gegraven die de natuurlijke loop van de riviertjes Dommel en Aa volgde.
Het Noordbrabants Museum in Den Bosch is gevestigd in een voormalig 17e-eeuws jezuïetenklooster, dat tussen 1767 en 1770 werd omgebouwd tot Militair Gouvernement. Dit militaire verleden is terug te zien in de wapentrofeeën en sculpturen die de gevel sieren.
De 5 mooiste musea van Den Bosch
- Het Noordbrabants Museum— Kunst, cultuur en geschiedenis van Brabant in een prachtig 18e‑eeuws stadspaleis.
- Design Museum Den Bosch— Toonaangevend museum voor design, vormgeving en toegepaste kunst.
- Jheronimus Bosch Art Center— Een indrukwekkende ode aan de wereldberoemde Bossche schilder Jheronimus Bosch.
- Museum Slager— Familiecollectie van acht generaties Bossche kunstenaars in een sfeervol herenhuis.
- Het Zwanenbroedershuis — Historisch stadspaleis van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap, vol bijzondere verhalen.
Vragen of opmerkingen?
Heb je een vraag over deze stadswandeling, mis je iets op de kaart of wil je een suggestie doorgeven? Laat het me gerust weten. Via het contactformulier kun je eenvoudig je bericht achterlaten — ik reageer altijd zo snel mogelijk.
Henk van Blijderveen
